Waarschijnlijk slik je al foliumzuur. Is dit niet het geval dan kun je hiermee beginnen en doorgaan tot 10 weken zwangerschap. Als je foliumzuur slikt, heeft je baby een kleinere kans op aandoeningen van het zenuwstelsel, zoals een open ruggetje. Begin met het slikken van foliumzuur (ook bekend als vitamine B11) zodra je zwanger wilt worden. Zorg ervoor dat je het liefst al minimaal vier weken foliumzuur hebt geslikt voordat je zwanger wordt. Dus als je stopt met je anticonceptie, ga dan gelijk foliumzuur slikken.
Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. Eten voor twee is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap of de borstvoeding is niet verstandig. De onderstaande basisvoeding is gemiddeld per dag nodig tijdens de zwangerschap:
Behalve foliumzuur en vitamine D is het tijdens de zwangerschap niet nodig extra vitamines en mineralen te slikken. Zwangeren die toch extra vitamines en mineralen willen gebruiken, wordt aangeraden een multi-preparaat speciaal voor zwangeren te kiezen en hiervan de aanbevolen dosis te gebruiken. Deze levert de goede hoeveelheid foliumzuur en vitamine D en is veilig. Vegetarisch eten tijdens de zwangerschap is geen probleem. Zonder vlees en/of vis op het menu is het erg belangrijk erop te letten dat er wel voldoende B-vitamines en ijzer gegeten wordt. B-vitamines zitten vooral in volkorenproducten, aardappelen, peulvruchten, eieren en zuivelproducten. Zet deze producten daarom regelmatig op het menu.
Vlees levert veel ijzer. Als je geen vlees eet, is het belangrijk te zorgen voor ijzerrijke vleesvervangers. Vitamine C bevordert de opname van ijzer. Gebruik daarom bij elke maaltijd iets van groente, fruit of vitamine C-rijk vruchtensap.
In de zwangerschap zijn sommige voedselinfecties extra gevaarlijk. Besmetting met schadelijke bacteriën in eten is te voorkomen door vlees alleen te eten als het goed doorbakken is, alle groente goed te wassen, voorkomen dat rauwe voedingsmiddelen in contact komen met bereide gerechten, geen rauwmelkse zachte kaas (au lait cru) en geen voorverpakte gerookte vis te eten. Eet liever ook geen lever tijdens de zwangerschap en niet meer dan eenmaal per dag een leverproduct zoals leverworst. In lever zit veel vitamine A. Teveel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind.
Tijdens de zwangerschap zijn de meeste vrouwen trots op hun groeiende buik en volle borsten. Maar veel vrouwen zien ook met lede ogen aan hoe het vet zich ophoopt rond de heupen. Aankomen tijdens de zwangerschap is heel normaal en hoort er gewoon bij. De ene vrouw zal meer aankomen dan de andere. Een gemiddelde is ongeveer twaalf kilo (zie tabel). Na de bevalling zijn vrouwen ongeveer vijf kilo kwijt en in de kraamperiode verliezen ze nog eens ongeveer vier kilo. De resterende kilo's zijn reserve voor de periode dat er borstvoeding wordt gegeven.
Baby - 3,5 kilo
Baarmoeder - 1,0 kilo
Placenta - 0,5 kilo
Extra bloed - 1,5 kilo
Borsten - 0,5 kilo extra
Vetvoorraad - 3,0 kilo extra
Extra vocht - 2,0 kilo
Totaal - 12,0 kilo
Roken tijdens de zwangerschap brengt grote risico's met zich mee. Zelf roken, maar ook het meeroken heeft een nadelige invloed op de zwangerschap. In sigaretten zitten schadelijke stoffen die zorgen voor een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Hierdoor bestaat het risico dat de baby minder goed groeit, te vroeg geboren wordt of dat de placenta voortijdig loslaat waardoor je kindje kan overlijden. Na de geboorte is er een hogere kans op luchtwegaandoeningen en een verhoogde kans op wiegendood. Het advies aan beide ouders is dan ook: stop met roken en vermijd rokerige ruimtes. Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap is schadelijk voor het ongeboren kind. In elk stadium van de zwangerschap kan alcoholgebruik door de moeder de hersenontwikkeling van het kind dan ook schaden.
Daarnaast kan alcoholgebruik in het begin van de zwangerschap schadelijk zijn voor de vorming van andere organen en lichaamsdelen. Alcoholgebruik aan het einde van de zwangerschap is bovendien ongunstig voor de groei van de baby en kan de geboorte vervroegen. Als een zwangere vrouw zes of meer glazen per dag drinkt, kan dit leiden tot ernstige aangeboren afwijkingen zoals het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Onder dit syndroom vallen allerlei lichamelijke en neurologische afwijkingen. Het risico op aangeboren afwijkingen is ook aanwezig als een zwangere vrouw gemiddeld een laag alcoholgebruik heeft, maar bij sommige gelegenheden zes glazen of meer drinkt. Gebruik van alcohol en drugs tijdens de zwangerschap kan de ontwikkeling van je kind ernstig verstoren. Alcohol en drugsgebruik vergroot de kans op aangeboren afwijkingen. Daarnaast kan het kindje ontwenningsverschijnselen krijgen na de geboorte.
Gebruik alleen medicijnen die voorgeschreven zijn en vertel de arts dat je zwanger wilt worden of bent. Dit is van belang omdat sommige stoffen al vroeg in de zwangerschap invloed hebben op de ontwikkeling van je kind.
Heeft iemand in je omgeving een kinderziekte die samen gaat met vlekjes op de huid, zoals waterpokken, rode hond of de vijfde ziekte? Of ben je in contact geweest met iemand die een andere besmettelijke ziekte heeft? Neem dan zo spoedig mogelijk contact met ons op.
Probeer in de zwangerschap zo veel mogelijk contact met de volgende stoffen te vermijden: verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen en chemicaliën (zoals foto-ontwikkelingsvloeistof). Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent.
Bij het verschonen van de kattenbak en het werken in de tuin is het belangrijk handschoenen te dragen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken.
Voor sporten geldt: doe wat je altijd deed, maar verminder of stop wanneer je merkt dat het klachten geeft. Probeer ook liever niet meer inspanning te leveren dan voor de zwangerschap. Sporten waarbij je risico loopt om iets tegen je buik aan te krijgen, of sporten waarbij je met andere mensen botst of kunt vallen zijn minder verstandig. Duiken met zuurstofflessen mag niet tijdens de zwangerschap.
Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden of verboden ten aanzien van seks. Geslachtsgemeenschap kan geen miskraam of beschadiging van het kind veroorzaken. Bij bloedverlies, vroege weeënactiviteit of gebroken vliezen wordt gemeenschap sterk afgeraden.
Bepaalde werkomstandigheden kunnen risico's voor de zwangerschap met zich meebrengen. Daarom zijn er verschillende regelingen voor zwangere en pas bevallen werkneemsters. Ze zijn onder andere vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet en het Besluit zwangere werkneemsters. De bedrijfsarts kan je arbeidsgebonden risico's in kaart brengen en je werkgever hierover informeren.
Als je zwanger bent, kun je in veel gevallen gerust op reis gaan. Als je van plan bent om naar verre landen te gaan, neem dan contact op met de GGD voor een reizigersadvies. Aangeraden wordt een reisbestemming te kiezen waar goede medische zorg aanwezig is. Tegen vliegreizen bestaat uit medisch oogpunt geen bezwaar voor moeder en kind. Vliegmaatschappijen willen meestal geen zwangere vrouwen na 32-34 weken zwangerschap vervoeren, omdat ze geen bevallingen in de lucht willen riskeren. Verblijf op grote hoogte wordt ontraden. Door de afnemende zuurstofspanning van de lucht is er minder zuurstof beschikbaar. Het advies is om niet langdurig hoger dan 2000 meter te verblijven.
Of een hoge omgevingstemperatuur tijdens de zwangerschap kwaad kan, is niet bekend. Mogelijk is het verstandig de eerste maanden van de zwangerschap langdurig hete baden, saunabezoek of zonnebank te vermijden. De zonnebank kan een zwangerschapsmasker (een bruine verkleuring van de huid) veroorzaken of verergeren. Dit kan ook gebeuren door zonnen. Aangeraden wordt een zonnebrand met een hoge beschermingsfactor te gebruiken.